Słownik pojęć dotyczących drewna i leśnictwa

Jednostki, pomiary i pojęcia spotykane przy pomiarze miąższości kłód, sprzedaży drewna i korzystaniu z TIMBERPOLIS.

Metr sześcienny litego drewna (m³): Jeden metr sześcienny litego drewna bez pustych przestrzeni. Podstawowa jednostka objętości kłód w Europie, podawana wraz z korą lub bez kory.
Metr przestrzenny drewna ułożonego (ster): Jeden metr sześcienny drewna ułożonego, wraz z pustymi przestrzeniami między kawałkami. W przypadku drewna opałowego 1 ster odpowiada około 0,6–0,7 m³ litego drewna, zależnie od długości i sposobu składowania drewna.
Metr przestrzenny drewna wsypanego luzem: Jeden metr sześcienny drewna wsypanego luzem, np. łupanego drewna opałowego lub zrębków. Zawiera jeszcze więcej powietrza niż metr przestrzenny drewna ułożonego.
Board foot (BF): Północnoamerykańska jednostka objętości tarcicy i kłód: deska o wymiarach 1 × 12 × 12 cali, czyli 1/12 stopy sześciennej. Objętość kłód w BF oblicza się według reguł Doyle’a, Scribnera lub International ¼″.
MBF: Tysiąc board feet (M = rzymskie oznaczenie tysiąca). Typowa jednostka handlowa w USA i Kanadzie, np. cena $450/MBF.
Pomiar miąższości drewna okrągłego: Obliczanie objętości kłody na podstawie jej średnicy i długości według uzgodnionej reguły lub normy, np. wzoru Hubera, reguły Doyle’a lub słowackiej normy STN 48 0009.
Średnica środkowa: Średnica kłody w połowie jej długości. Stosowana we wzorze Hubera. Według norm STN i ČSN 48 0009, stosowanych na Słowacji i w Czechach, od 20 cm wykonuje się dwa pomiary pod kątem prostym i oblicza ich średnią.
Średnica w cieńszym końcu: Średnica w cieńszym końcu kłody, zwykle bez kory. Stanowi podstawę wszystkich amerykańskich reguł Doyle’a, Scribnera i International ¼″.
Wraz z korą / bez kory: Objętość lub średnica mierzona z uwzględnieniem kory lub po jej potrąceniu. W handlu zwykle stosuje się pomiar bez kory; od średnicy wraz z korą odejmuje się podwójną grubość kory.
Nadmiar długości: Dodatkowa długość kłody (zwykle kilka centymetrów lub cali), której nie wlicza się do objętości. Pozwala wyrównać czoła bez skrócenia kłody poniżej wymaganej długości.
Kłoda (kłoda tartaczna): Odcinek pnia przycięty na określoną długość, np. kłoda tartaczna o długości 4 m. Przy pomiarze miąższości każdą kłodę mierzy się osobno.
Drewno okrągłe: Okrzesane pnie i kłody o okrągłym przekroju, gotowe do sprzedaży lub przetarcia.
Zbieżystość: Zmniejszanie się średnicy kłody w kierunku wierzchołka, np. w cm na metr. Reguła International ¼″ zakłada zbieżystość ½ cala na 4 stopy.
Rzaz: Szerokość warstwy drewna usuwanej przez piłę podczas jednego cięcia. Wpływa na wydajność tarcicy; International ¼″ zakłada rzaz ¼ cala.
Wydajność tarcicy: Stosunek objętości uzyskanej tarcicy do objętości kłód. Dla kłód z drewna iglastego wynosi zazwyczaj 55–70%.
Nadwyżka uzysku tarcicy: Wielkość, o jaką rzeczywista objętość uzyskanej tarcicy w board feet przewyższa wynik pomiaru miąższości kłód. Jest duża dla małych kłód przy regule Doyle’a, ponieważ Doyle zaniża ich objętość.
Obwód: Obwód kłody mierzony taśmą. Średnica wynosi d = G / π. Wzór Hoppusa opiera się na obwodzie.
Średnicomierz do kłód: Przyrząd z przesuwnym ramieniem do pomiaru średnicy kłód. Dla kłód o nieregularnym przekroju mierzy się dwie prostopadłe średnice i oblicza ich średnią.
Hoppus foot: Brytyjska jednostka objętości kłód według reguły Hoppusa. Odpowiada około 1,27 stopy sześciennej rzeczywistej objętości.
cord (sąg / sążeń): Amerykańska jednostka drewna opałowego ułożonego w stos: stos 4 × 4 × 8 stóp, czyli 128 stóp sześciennych (około 3,62 m³ wraz z pustymi przestrzeniami).
Klasa jakości kłody: Klasyfikacja kłód według jakości (np. A, B, C, D) na podstawie wad, takich jak sęki, zgnilizna i krzywizna. Wyznacza cenę za m³ lub MBF.
Wpis kłód: Lista wszystkich zmierzonych kłód wraz ze średnicą, długością, gatunkiem i objętością. W aplikacji tworzy ją Rejestrator danych; można ją wydrukować lub wysłać jako PDF.
Dokument pochodzenia drewna: Dokument potwierdzający pochodzenie i ilość drewna, towarzyszący każdemu ładunkowi. W wielu krajach wymagają go przepisy prawa leśnego.
EUDR: Rozporządzenie UE w sprawie wylesiania (2023/1115). Każdy, kto wprowadza drewno do obrotu na rynku UE, musi wykazać, że nie pochodzi ono z terenów wylesionych, oraz podać geolokalizację działki pochodzenia.
Średnica środkowa: Średnica kłody w połowie jej długości. Tę średnicę wykorzystuje wzór Hubera. W Czechach zgodnie z ČSN 48 0009 mierzy się ją wraz z korą, a z tablic odczytuje objętość bez kory.
Średnica w cieńszym końcu: Średnica w cieńszym końcu kłody tartacznej. Na niej opierają się tablice ČSN 48 0008 oraz amerykańskie reguły Doyle, Scribner i International. Jest to inna wielkość niż średnica środkowa, więc tablic nie można stosować zamiennie.
Miernik drewna: Miernik drewna to specjalista w branży drzewnej, który mierzy i identyfikuje ścięte drzewa oraz klasyfikuje je według jakości, aby określić ich miąższość netto i wartość rynkową. Korzystając z TIMBERPOLIS, miernik drewna wprowadza średnicę i długość każdej kłody i od razu widzi jej objętość.

Metody opisane na osobnych stronach

Wzór HuberaNajczęściej stosowana metoda pomiaru miąższości w Europie Środkowej: jedna średnica w połowie długości i długość.m³ · SK · CZ · DE · AT · FR · IE Wzór SmalianaGdy środek kłody jest niedostępny – na mygle lub samochodzie – mierzy się oba końce.m³ · US · CA Reguła Doyle’aNajstarsza reguła pomiaru miąższości nadal powszechnie stosowana na południu i Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych.BF · US Scribner Decimal CReguła opracowana przez wrysowywanie desek w koła, dziś standard dla kłód z drewna iglastego w zachodniej części Stanów Zjednoczonych.BF · US · CA Reguła International ¼″Uwzględnia rzaz ¼ cala, kurczenie się drewna i zbieżystość kłody, dlatego daje wynik najbliższy rzeczywistej wydajności tarcicy.BF · US JAS (norma japońska)Metoda oparta na kwadracie średnicy w cieńszym końcu, standard dla kłód sprzedawanych do Japonii.m³ · JP Szwedzki pomiar miąższości (toppmätning)Szwedzkie tartaki rozliczają drewno na podstawie średnicy w cieńszym końcu: m³to to objętość walca wyznaczona z tego końca.m³ · SE Wzór HoppusaTradycyjna brytyjska reguła nadal stosowana w handlu tropikalnym drewnem liściastym i drewnem tekowym.m³ · GB · IE · IN · GH · MY Więcej metodSTN 48 0009, ČSN 48 0009, Newton, GOST 2708-75, Brereton, Vermont, Universal (Daniels), Ontario Board Foot, Ontario Cubic, Roy, Alberta, BC Firmwood, Mid-girth, Guo Biao (GB/T 4814)Wszystkie 22 metody ›

Słownik pojęć dotyczących drewna i leśnictwa

Metody opisane na osobnych stronach

Pobierz TIMBERPOLIS

Wybierz swoją branżę